Παρασκευή, 2 Ιουνίου 2017

Βωλάξ: Σεληνιακή Τήνος

Βωλάξ: Σεληνιακή Τήνος
Χιλιάδες γρανιτένιοι ογκόλιθοι είναι διάσπαρτοι στην ενδοχώρα της Τήνου, στην περιοχή Βωλάξ.
Η γέννηση θρύλων για την προέλευσή τους ήταν αναπόφευκτη, το ίδιο όμως και η εκδήλωση ενδιαφέροντος των επιστημόνων.
Volax-0.JPG
Σπίτια και εκκλησιές συχνά αποτελούν συνέχεια του φυσικού τοπίου
Η Βωλάξ είναι ένα μικρό και ταπεινό χωριό των Κυκλάδων. Σφηνωμένη στην ενδοχώρα της Τήνου, σε ένα ορεινό, τραχύ κι αλλόκοτο ανάγλυφο, έχει πρωτοστατήσει σε δοξασίες και θρύλους που περιλαμβάνουν πτώσεις μετεωριτών, πετροπόλεμους γιγάντων, φοβερές και τρομερές ηφαιστειακές εκρήξεις, καταστροφικούς σεισμούς.
volax0.jpg
Ακόμη και την ίδια την ιστορία της δημιουργίας του Σύμπαντος: «Αφού ο Θεός έπλασε τον κόσμο, ήρθε πάνω από τη Βωλάξ κι έτριψε τα χέρια του. Τα ψίχουλα που έπεσαν στη Γη έγιναν πέτρες κι ευλόγησαν τον τόπο».
Volax-06.JPG
Σπίτι με παραδοσιακό «κατώι»
Την εκδοχή αυτή για το αλλόκοτο γεωλογικό τοπίο της Βωλάξ την άκουγα πάντα με λαχτάρα από την 90χρονη γιαγιά μου, Αγγέλα Βίλλα, που καταγόταν από τον διπλανό Σκαλάδο. Hταν άλλη μια προσπάθεια των ντόπιων να εξηγήσουν το επιβλητικό και μυστηριακό περιβάλλον του χωριού, που γοητεύει πάντα τα παιδιά και προβληματίζει τους μεγάλους.
Θαύμα εκατομμυρίων ετών
Οι τεράστιοι γρανιτικοί όγκοι της Βωλάξ, αυτοί οι βραχώδεις σχηματισμοί που ενίοτε θυμίζουν πουλιά, ζώα, ανθρώπινα σώματα ή τις περισσότερες φορές απλά βόλους – από όπου και η ονομασία του χωριού– είναι έργο όχι του ανθρώπου αλλά της παντοδύναμης φύσης.
Kαλύπτουν ένα τεράστιο τρίγωνο, από τον όρμο της Λιβάδας, μέχρι την Κακιά Σκάλα, με την κορυφή του να βρίσκεται στον ιστορικό κι επιβλητικό όγκο του Εξώμβουργου. Μέσα σε αυτό το τρίγωνο, πάνω σε ένα μικρό οροπέδιο στη μέση της Τήνου, επιζεί μέσα στους αιώνες η Βωλάξ, το μεσαιωνικό χωριό των καλοθοπλεκτών, που περιτριγυρίζεται από χιλιάδες σφαιρικούς γίγαντες.
Η πραγματική ιστορία τους, μπορεί να μην είναι τόσο... απίθανη όσο οι μύθοι που τους συνοδεύουν, είναι όμως εξίσου ενδιαφέρουσα από επιστημονικής πλευράς και ξεκινά από πολύ πολύ παλιά. Πριν από εκατομμύρια χρόνια, όταν ο πλανήτης Γη, αφιλόξενος ακόμη για τον άνθρωπο, προσπαθούσε να διαμορφώσει το τελικό σχήμα και τη μορφή του.
«Η γεωλογική ιστορία του γρανίτη της Βωλάξ ξεκινά πριν από 15 – 25 εκατομμύρια χρόνια», εξηγεί ο καθηγητής υδρογεωλογίας και τεχνικής γεωλογίας του πανεπιστημίου Αθηνών, Γιώργος Στουρνάρας. Λάτρης της Τήνου και πιστός «προσκυνητής» του εντυπωσιακού ανάγλυφου της ενδοχώρας της, ο κ. Στουρνάρας έχει επισταμένα μελετήσει το γρανιτικό πεδίο της Βωλάξ.
Volax-2.JPG
Το Αλώνι γεμίζει ακόμη με πολύ κόπο
Εφτασε μάλιστα να καταθέσει το 2003 πρόταση στο Δίκτυο Ευρωπαϊκών Γεωπάρκων, για τη θεσμοθέτηση γεωπάρκου στη Βωλάξ, κάτι που μέχρι σήμερα δεν έχει, δυστυχώς, ευοδωθεί. Οπως διευκρινίζει, τα απόκοσμα, στρογγυλά βράχια δεν είναι αποτέλεσμα πτώσης μετεωρίτη ή κάποιας άλλης φυσικής καταστροφής.
Οφείλονται, εν πολλοίς, στη διάβρωση και την αποσάρθρωση του πετρωμένου μάγματος, του διάπυρου δηλαδή ρευστού που γεμίζει το εσωτερικό της Γης, το οποίο βγαίνει ενίοτε στερεοποιημένο στην επιφάνεια, με τη γεωλογική διαδικασία που γεννά τα βουνά.
«Κατά την εποχή του Κατώτερου - Μέσου Μειόκαινου, δηλαδή πριν από 15-25 εκατομμύρια χρόνια, το μάγμα του εσωτερικού της Γης άρχισε να διεισδύει στον εξωτερικό στερεό φλοιό της, κατά μήκος μιας ασυνέχειας», διευκρινίζει ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος της ελληνικής επιτροπής υδρογεωλογίας.
«Στο μεγαλύτερο μέρος του χρόνου αυτού, ο γρανίτης ψύχθηκε σχετικώς από τους 5000C στους 3000C, αποκτώντας και τις πρώτες παραμορφώσεις του. Σταδιακά, ανήλθε σε ανώτερα επίπεδα προς τη γήινη επιφάνεια, συναντώντας τα προϋπάρχοντα μεταμορφωμένα πετρώματα της περιοχής, τους σχιστόλιθους.
»Η θερμοκρασία του είχε ήδη πέσει κάτω από τους 3000C και συνέχιζε να πέφτει, ενώ στερεοποιούνταν. Οταν πια έφθασε τους 1200C, άρχισε η τελική και ουσιαστική ψύξη του γρανιτικού σώματος, περίπου στα 11 εκατομμύρια χρόνια π.Χ.».
Volax-1.JPG
Ανακαινισμένη παραδοσιακή κατοικία
Από τη στιγμή που ο γρανίτης βγήκε στην επιφάνεια σε στερεή μορφή, τη σκυτάλη της διαμόρφωσής του πήραν οι δυνάμεις της διάβρωσης: θερμοκρασία, υγρασία, άνεμος, βαρύτητα.
«Η σφαιρική μορφή που αποκτά ο γρανίτης κατά την αποσάθρωσή του είναι η τυπική και φυσιολογική μορφή του σε τέτοιες περιστάσεις», τονίζει ο κ. Στουρνάρας, μιλώντας για μια εποχή τρομακτικών γεωλογικών δυνάμεων.
Volax-5.JPG
«Η ιδιαιτερότητα της Βωλάξ σε σχέση με άλλα γρανιτικά πεδία», συνεχίζει ο ίδιος, «είναι ότι εμφανίζει πολύ καλό βαθμό στρογγυλοποιήσεως και, κυρίως, σε μεγάλη έκταση.
Τη μοναδικότητα του τοπίου υπογραμμίζουν οι μεγάλες (tafoni) και μικρότερες (alveoles) κοιλότητες στη γρανιτική μάζα, προϊόντα αιολικής και χημικής διάβρωσης».
Volax-05.JPG
Βράχοι και άνθρωποι
Αν για τους γεωλόγους το βωλαξιανό τοπίο αποτελεί πρόσφορο πεδίο έρευνας, για τους κατοίκους του, τους ανθρώπους που μεγάλωσαν στη σκιά του Εξώμβουργου, οι «βόλακες» ήταν πάντα συστατικό στοιχείο της ζωής και της καθημερινότητάς τους.
Πολλά από τα σπίτια του χωριού είναι χτισμένα πάνω σε βράχους, με τους τοίχους να ενσωματώνουν τις γρανιτικές σφαίρες και τα δωμάτια να ορίζονται συχνά από αυτές. Σε ένα σπίτι, μάλιστα, η στρογγυλή πέτρα εισβάλλει στην κρεβατοκάμαρα –στην «κάμαρα», όπως ορίζει η ντοπιολαλιά– με αποτέλεσμα το κρεβάτι να έχει τρία πόδια, αφού το τέταρτο ακουμπά στον βράχο...
Volax-3.JPG
Volax-4.JPG
Volax-6.JPG
Κείμενο: Γιάννης Φώσκολος, Φωτογραφίες: Ηρακλής Μήλας
Πηγή: thetravelbook.gr
Share:

tinos tv live

Categories